Doç. Dr. Ahmet Özkan'dan Doğu Türkistan izlenimleri: Camiler kapalı, gözetim çok yoğun

Doç. Dr. Ahmet Özkan, yaklaşık bir hafta süren Doğu Türkistan seyahatinin ardından Gulca, Kaşgar ve Urumçi'deki gözlemlerini paylaştı. Bölgedeki dil, din ve ibadet özgürlüğüne ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulunan Özkan, insanların kamera, telefon uygulamaları ve internet kısıtlamalarıyla yoğun biçimde gözetim altında tutulduğunu, ziyaret ettiği birçok caminin ise ibadete kapalı olduğunu belirtti.

Gazete Kararın haberine göre; Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Özkan, Doğu Türkistan’a gerçekleştirdiği yaklaşık bir haftalık ziyaretin ardından sosyal medya hesabından kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Geziyi tamamen kendi imkanlarıyla gerçekleştirdiğini belirten Özkan, Gulca, Kaşgar ve Urumçi’de çok sayıda noktayı ziyaret ettiğini, bölgedeki günlük yaşama, ibadet alanlarına ve kültürel mirasa ilişkin gözlemlerini aktardı.

“DİL, DİN VE İBADET ÖZGÜRLÜĞÜ NOKTASINDA MÜSPET BİR ŞEY GÖREMEDİK”

Özkan, gezdiği şehirlerde dil, din ve ibadet özgürlüğü açısından olumlu bir tabloyla karşılaşmadığını ifade etti.

Bölgedeki insanların son teknoloji gözetim araçlarıyla takip edildiğini belirten Özkan, kamera sistemleri, ses kayıtları, telefon uygulamaları ve internet kısıtlamalarının günlük yaşamın parçası haline geldiğini söyledi.

Gezi boyunca birçok kez pasaport kontrolüne tabi tutulduklarını da aktardı.

“CAMİLERİN TAMAMI İBADETE KAPALIYDI”

Özkan’ın paylaşımında en dikkat çekici başlıklardan biri camilerin durumu oldu.

Ziyaret ettikleri bölgelerdeki camilerin büyük bölümünün ibadete kapalı olduğunu belirten Özkan, bazı camilerin giriş kapılarının günün belirli saatlerinde açık tutulmasına rağmen içeri girişe izin verilmediğini anlattı.

Özkan ayrıca gezdikleri şehirlerde tabelaların Çince’ye çevrildiğini ve kamusal alanda ağırlıklı olarak Çince konuşulduğunu gözlemlediklerini ifade etti.

İLK DURAK GULCA’DAKİ BEYTULLAH CAMİ OLDU

Doğu Türkistan’daki ilk duraklarının Gulca, diğer adıyla Yining’deki Beytullah Cami olduğunu belirten Özkan, caminin çevresinin kapatıldığını ve içeride çalışma yürütüldüğünü söyledi.

Çalışmanın kapsamını sorduklarında caminin restorasyona alındığının kendilerine bildirildiğini aktardı.

İYDİGÂH CAMİ’DE ÜÇÜNCÜ GÜN NAMAZ İZNİ

Kaşgar’daki İydigâh Cami’yi de ziyaret eden Özkan, caminin turistik ziyaretler için belirli saatlerde açık olduğunu ancak bu saatlerde namaz kılmanın mümkün olmadığını söyledi.

İlk iki gün camiye girişlerine izin verilmediğini belirten Özkan, üçüncü gün ise pasaportlarını göstererek namaz için içeri girebildiklerini kaydetti.

SATUK BUĞRA HAN TÜRBESİ’NE GİREMEDİLER

Özkan ve beraberindekilerin Kaşgar çevresindeki bir diğer durağı, Abdülkerim Satuk Buğra Han’ın Artuş’taki türbesi oldu.

Yaklaşık bir saatlik yolculuğun ardından türbenin bulunduğu noktaya çok yaklaştıklarını belirten Özkan, buna rağmen bölgeye girişlerine izin verilmediğini ve ziyareti gerçekleştiremediklerini söyledi.

KAŞGARLI MAHMUD’UN TÜRBESİNİN KAPILARI KİLİTLİYDİ

Özkan, Kaşgarlı Mahmud’un türbesinin bulunduğu külliyeyi de ziyaret ettiklerini anlattı.

Yerleşkeye girebildiklerini ancak türbeye ulaşan yolların kapatıldığını belirten Özkan, buna rağmen türbenin kapısına kadar çıkabildiklerini söyledi.

Kapıların kilitli olması nedeniyle içeri giremediklerini aktaran Özkan, yerleşkenin bakımsız ve harap bir görünümde olduğunu ifade etti.

YUSUF HAS HACİP TÜRBESİ AÇIKTI

Kaşgar’daki son ziyaret noktalarının Yusuf Has Hacip’in türbesi olduğunu belirten Özkan, buranın ziyarete açık olduğunu ve herhangi bir sorunla karşılaşmadıklarını söyledi.

URUMÇİ’DE DE BENZER TABLO

Özkan’ın Doğu Türkistan’daki son durağı ise Urumçi oldu. Kenti önemli bir ticaret merkezi olarak tanımlayan Özkan, burada çok sayıda cami gördüklerini ancak bunların kapalı ve kullanılmayan durumda olduğunu belirtti.

Yaklaşık bir haftalık ziyaretin ardından yaptığı değerlendirmede Özkan, bölgedeki dini ve kültürel yaşam üzerindeki kısıtlamaların ve yoğun gözetim uygulamalarının seyahat boyunca en çok dikkatini çeken unsurlar olduğunu ifade etti.