Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Hamidiye Alaylarının Kurulması

Yazarımız Salih Cengiz Aydemir Doğu ve Güney Doğu Anadolu da Hamidiye alaylarının kuruluşunu konu alan bir yazı yazdı

                  Rusya'nın Balkanlar'da ıslahat için verdiğitekliflerin 12 Nisan 1877'de İbrahim Ethem Paşa hükümeti tarafından reddedilmesi üzerine 93Harbi olarakbilinen Osmanlı-Rus Savaşı patlak verdi.

·                   Abdülhamid'in karşı olmasına rağmenMithatPaşa, Damat Mahmud Paşa ve Redif Paşa gibi devlet adamlarınınısrarlarıyla girilen savaşta Rus orduları Balkan ve Kafkas cephelerinde Osmanlı kuvvetlerini birdizi yenilgiye uğratarak doğuda Erzurum'u,batıda ise Bulgaristan'ıntamamı ile Trakya'nınİstanbul surlarına kadarki kısmını işgal ettiler.

·                    Meclis-iMebusan'da hükümetin savaş politikalarına yöneltilen ağır eleştiriler üzerineAbdülhamid, meclisi 18 Şubat 1878'de tatil etti.

·                   Takip eden 30 yıl boyunca meclisi bir dahatoplantıya çağırmadı ve bu süre zarfında meşrutiyet anayasası olan Kanun-ıEsasî'yi kâğıt üzerinde de olsa muhafaza ederek, aldığı kararları yine buanayasaya göre yürürlüğe koydu.

·                   93 Harbi, 3 Mart 1878'de İstanbul surlarıdışındaki Ayastefanos'takarargâh kuran Rus kuvvetlerinin dikte ettiği Ayastefanos Antlaşması ile sona erdi.

·                   Anlaşmaya göre; Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı,sınırları Tuna'danEge'ye, Trakya'dan Arnavutluk'auzanacak bağımsız bir Bulgaristan Prensliği kurulacak, Bosna-Hersek'e içişlerinde bağımsızlık verilecek, Sırbistan, Karadağ ve Romanya tam bağımsızlık kazanacak ve sınırlarıgenişletilecek, Kars, Ardahan, Batum ve Doğubeyazıt Rusya'ya verilecek, Teselya Yunanistan'a bırakılacak, Girit ve Ermenistan'daıslahat yapılacak, Osmanlı İmparatorluğu Rusya'ya 30 bin ruble savaş tazminatıödeyecekti.

·                    Oldukçaağır şartlar içeren bu antlaşmaya, Rusya'nın aşırı derecede güçlenmesindenkaygı duyan diğer Avrupa devletleri karşı çıktılar. 13 Temmuz1878'de Ayastefanos Antlaşması'nın yerine geçen Berlin Antlaşması imzalandı. Yeni antlaşmayla Rusya'nıntoprak kazanımları geri alındıysa da, Romanya ve Karadağ'a bağımsızlıkverilirken, Bulgaristan'da Almanya ve Avusturya-Macaristan himayesinde özerk bir prenslikoluşturuldu.

·                   Berlin Antlaşması, Doğu Anadolu'daki Ermenilerin Rus himayesine yönelmelerine engel olmakamacıyla, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bu bölgedeki Ermenilerin durumunudüzeltmeye yönelik bir dizi reform yapmasını talep etti.

·                   Abdülhamit yönetiminin bu reformları ertelemesive bölgedeki Kürt aşiretlerini muhtemel bir Ermeni isyanınakarşı silahlandırma yoluna gitmesi üzerine Ermeniler arasında devrimci vemilliyetçi örgütler güç kazandı.

·                    1887'de Maraş'a bağlı Zeytun'da,1891'de ise Siirt'eyakın Sason'daErmeni devrimci örgütlerince desteklenen direniş hareketleri başlatıldı.

·                   1895'te bu olayların ülke çapında bir ihtilaledönüşmesi olasılığının doğması ve İstanbul'da Ermeni örgütlerinin Kumkapı'daBatı kamuoyunu etkilemeye yönelik bir ayaklanma düzenlemesi üzerine KâmilPaşa hükümetitarafından Anadolu'da Ermeni topluluklarına yönelik sert bastırma tedbirlerialındı.

·                   IV. Ordu Komutanı Müşir Zeki Paşa, Ermeniisyanını bastırmakla görevlendirildi. Doğuda Kürt aşiret reisleri Hamidiye Alayları adı altında düzensiz milis birliklerindeörgütlendi.

·                   1895 yazında tüm Anadolu taşrasında gerçekleşenkanlı olaylar Batı kamuoyunda genellikle Hamidiye katliamları olarak adlandırıldı ve liberal Avrupabasınında Abdülhamit aleyhine şiddetli bir kampanya başlatılmasına sebep oldu. Salih Cengiz Aydemir