MEB, öğretmenlerin performansını objektif ölçebilir mi?
MEB, yeni atanan öğretmenlere performans değerlendirmesi uygulamasına geçiyor. Peki, Türkiye'de devlet memurlarının hemen hiçbirinde objektif ölçütlere dayanan bir performans değerlendirmesi yokken MEB öğretmenlerin performansını objektif ölçebilir mi?
~~Ayla Özdemir / Sözcü Eğitim
14 Mart 2014 sonrası için geçerli olan ve 5 Şubat’ta görev yerleri belirlenen 15 bin eğitimciyi de içeren Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) yeni uygulamasına göre öğretmenler atandıktan sonra bir yıl performans değerlendirmesine tabi tutulacak.
Değerlendirmeyi geçenler yazılı, sözlü sınava girmeye hak kazanacak. Performans değerlendirmesinin kimler tarafından yapılacağı, sınav ve mülakatın nasıl gerçekleştirileceği ve kriterler, yönetmenlikle belirlenecek. Henüz detayları açıklanmayan yeni uygulama 14 Mart 2014 sonrası atanan öğretmenleri kapsayacak. Daha önce atanan öğretmenler için ise eski uygulama devam edecek.
Değerlendirmede rehber öğretmenin puanı, okul müdürünün puanı ve öğretmenin kendisinin puanı yer alacağı da edinilen bilgiler arasında yer alıyor.
Peki, MEB’in performans değerlendirmesi ilke olarak doğru mu? Objektif olarak uygulanabilir mi? Ne gibi riskler taşıyor?
MEB’in yeni atanan öğretmenlere yönelik bu uygulaması hakkında Ankara ve İzmir İl Milli Eğitim eski Müdürü Behçet Yavuz‘un görüşlerine başvurduk.
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdür Yardımcılığı da yapmış olan Yavuz, MEB’in yeni atanan öğretmenlere yönelik performans değerlendirmesi ile ilgili şunları söyledi:
“İLKE OLARAK DOĞRU AMA CİDDİ RİSKLER TAŞIYOR”
” Performans değerlendirmesi, dünyadaki birçok şirket ve kurumda uygulanan bir motivasyon ve verimlilik amaçlı bir yöntemdir. Benim de uzun yıllardır savunduğum bir uygulamadır. Ancak, bu değerlendirmenin uygulama şekli ve sonuçları dünyada da hala zaman zaman tartışmalara neden olmaktadır.
Türkiye’de devlet memurlarının hemen hiçbirinde objektif ölçütlere dayanan bir performans değerlendirmesi yoktur. Bir kez devlet memurluğuna geçtiğinizde şuç işlemediğiniz sürece ömür boyu iş garantiniz vardır. İş verimliliğiniz çok önemli değidir. Terfilerde daha çok kıdem, siyasi görüş, diploma ve üstlerinin değerlendirmesi yeterlidir. Performans değerlendirmesi konusunda zaman zaman kısmi girişimler olsa da istenen sonuçlar alınamamıştır.
behcet-yavuzMilli Eğitim Bakanlığının uygulamaya çalıştığı performans değerlendirmesi ilke olarak doğru olmakla birlikte, uygulama süreçleri, değerlendirme yapanlar ile karar vericilerin inisiyatifleri nedeniyle ciddi riskler taşımaktadır.
Öğrenci başarısının öğretmenin başarı performansı ile ilişkilendirilmesi en büyük risklerden biridir. Bu ölçütte “başarı” dan ne anladığınız çok önemlidir. Örneğin, TEOG ya da diğer sınavlardaki başarıdan söz ediliyorsa çok yanıltıcı sonuçlar ortaya çıkabilir. Çünkü, öğrencinin özel yetenekleri, yeterlikleri, daha önce yaşadığı süreçler sınav sonuçlarında en büyük payı oluşturur . Yani “girdi” kalitesi “sonuç” kalitesini önemli ölçüde belirler. Bugün ” sınav sonuçlarıyla okul başarısı reklamı” yapan okulların bu sonuçları alan öğrencileri seçip burs vererek “sanal bir başarı ” elde ettiklerini ve marketing yaptıklarını artık hepimiz biliyoruz . Böyle öğrencilere öğretmenlik yapanları ” başarılı” diğerlerini ” başarısız” mı sayacağız. Geçen yıl Amerikalı test ve ölçme değerlendirme uzmanlarıyla yaptığım çalışmada, öğrenci başarısının öğretmen performans kriteri olarak ele alınmasının yanıltıcı sonuçlar çıkardığı konusunda fikir birliğine varmıştık. Yani Amerikalıların da bu konuda kafası karışık…
“Eğitim sektöründe performans değerlendirmesi gerekiyor ama diğer sektörlerden farklı ölçütlerle yapılması gerekiyor” diyen Behçet Yavuz, bunun gerekçesini de şöyle açıkladı:
“EĞİTİMİN GERÇEK ÇIKTILARI SADECE ÖĞRETMENE BAĞLI DEĞİLDİR”
” Çünkü eğitimin gerçek çıktıları uzun vadeli ve sonuçları sadece okula ve öğretmene bağlı değildir. Anne-babalar, genetik özellikler, çevre, hatta bugün medya, sosyal medya, okul, öğretmen, iş ortamı… Aile ile okul, bu sürecin ana mentörleridir ama…
Özetle, performans değerlendirme yapılmalı, ölçütleri kısa, orta ve uzun vadeli sonuçlar ile hedefler üzerine belirlenmelidir. Elbette, ölçenlerin de performansı ölçülmeli…”
Sözcü