Tanrı’nın elçisi (rasulullah) Hz. Muhammed’in bir sözü oldukça dikkat çekicidir. Bir sohbet sırasında her toplumun (ümmet) bir fitneyle sınanacağını söyler. Ortamda bulunanlardan biri kendilerinin neyle sınanacağını sorunca da “Ekini ve nesli bozdurmayın.” der. Yani ekonomiyi ve eğitimi dolayısıyla kültürü!.. Bu söz Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu özetlemiyor mu sizce de?!
MEB’de son 23 yılda 9 bakan değişti. Üstelik de AKP’nin -İnönü’nün 1940’lı yıllarını aratmayan- tek başına iktidarında.. Bu 23 yıllık süre zarfında eğitimde 3 kez köklü değişiklik (reform) yapıldı. Sayısız düzenleme de cabası.. Süreklilikten dolayısıyla istikrarlı yönetimden yoksun bir kurumda bilimsellik, verimlilik nasıl sağlanabilir ki? ABD’lilerden “akıl”, Araplardan “maarif”, İngilizlerden “model” almakla ne bu değirmenin çarkı döner ne buğday un olur ne de un, ekmek… Emeğe de eğitime de yazık olduğu ile kalır.
İngiltere’nin eğitim düzeni son iki yüzyılda neredeyse hiç değişmemiştir. Birleşik Krallık olarak da adlandırılan ülkede bir çocuğun, bir gencin ilkokuldan üniversiteye kadar hangi aşamalardan geçerek kendisini yetiştireceği bellidir. Bilimsellik ve verimlilik böyle sağlanmaktadır. İngiliz üniversitelerinde okudukları halde -ne hikmetse- bu gerçeği bir türlü göremeyen siyasal İslamcılara gel de bunu anlat.
Türkiye her alanda olduğu gibi eğitimde de kendi sorunlarını kendisi üretmektedir. Her iktidar değişikliğinde yaşanan yönetici kıyımından tutun da okullarda yaşanan parasal (finansal) sıkıntılara varıncaya kadar birçok sorun deyim yerinde (tabir-i caiz) ise halının altına süpürüle süpürüle bugünlere kadar gelinmiştir. Örneğin bakanların eylülde yayımladığı “velilerden hiçbir şekilde para alınmayacak” bildirisini, bakanlığın ekimde gönderdiği “okulun iş ve işleyişinin okul-aile birliği ve yerel imkanlarla sürdürülmesi” konulu resmî yazıları takip etmiştir. Kent merkezleri ile kırsal kesimler arasındaki fırsat eşitsizliği zaten başlı başına bir uçurum… Sorunlar bir değil beş değil ki hangi birini sayalım.
37 ülkeden oluşan OECD’nin yani Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütünün 3 yılda bir açıkladığı kısa adı PİSA olan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı verilerine göre Türkiye 2023 yılında dil/okuma becerilerinde 456 puanla 30. sırada, matematikte 453 puanla 32. sırada, fende 476 puanla 29. sırada yer almıştı. Yeni rapor 8 Eylül 2026’da açıklanacak.
Söz 8 Eylül’den açılmışken… 9 Eylül 2026 tarihi de İzmir’in kurtuluş yıl dönümüdür canlar. Gâzi Mustafa Kemal Atatürk’ün Afyon’dan “bir hafta” diyerek yola çıkıp altı günde vardığı -Timur’un yadigârı olan- güzel İzmir.. Gâzi’nin ömrü boyunca bir kez ve onda da “Bir gün yanılmışım.” dediği kutlu tarih.. Hakk Çalap, devletimizi yönetenlere “Çocukları sağlıklı ve bilgili yetiştirilmeyen uluslar, temeli çürük binalar gibi çabuk yıkılırlar.” diyen ebedî başöğretmenimizinki gibi yanılgılar nasip etsin!.
