Anayasa Mahkemesi Başkanı Sayın Kadir Özkaya, 64. kuruluş yıl dönümü töreninde yaptığı konuşmada yargı mensuplarına yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ahlaki ve vicdani sorumlulukları da hatırlatan önemli mesajlar vermiştir.
Konuşma doğrudan yargı camiasına yönelik olsa da, ortaya konulan ilkeler kamu yönetiminin tüm alanları için güçlü bir çerçeve sunmaktadır.
Başkan Özkaya’nın hukuk devleti, tarafsızlık, bağımsızlık, gerekçeli karar ve ölçülülük ilkelerine yaptığı vurgu dikkat çekicidir.
“Adaletin terazisinde hamaset, husumet, kayırmacılık ve duygusallığa yer olmadığı” yönündeki ifadeleri ise tüm karar vericilere güçlü bir uyarı niteliğindedir.
Gösterişten uzak durulması, riyadan kaçınılması, haksız kazanç ve yalandan sakınılması gerektiğine yapılan vurgu da meselenin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ahlaki bir boyut taşıdığını göstermektedir.
Konuşmanın en kritik başlıklarından biri kul hakkıdır. “Bu hak, ancak sahibinin rızasıyla ortadan kalkar” ifadesi, kamu gücünün kullanımında yalnızca mevzuatın değil vicdan ve etik değerlerin de esas alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bu noktada temel soru şudur.
Bu ilkeler yalnızca yargı için mi geçerlidir, yoksa tüm kamu yönetimi için bağlayıcı bir ölçü müdür?
Cevap açıktır. Kamu gücünün kullanıldığı her yerde geçerlidir.
Bu nedenle valilerden kaymakamlara, genel müdürlerden belediye yöneticilerine kadar tüm kamu görevlilerinin bu anlayışla hareket etmesi gerekir.
Çünkü kamu hizmeti doğrudan vatandaşın hayatında karşılık bulur.
Bir dosyanın bekletilmesi, taleplerin geciktirilmesi, torpil ve kayırma gibi kişisel ilişkilerin devreye girmesi ya da işlemlerin herkese eşit davranılmadan yürütülmesi kamu vicdanını zedeleyebilir.
Asıl mesele şudur. Kararlar gerçekten adalet ve liyakatle mi alınmaktadır?
Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın mesajı tam da bu sorunun altını çizmektedir.
Çünkü değişmeyen gerçek şudur.
Adalet uygulamada karşılık bulduğunda anlam kazanır; kul hakkı ise bunun en ağır sorumluluğudur.
Bu sorumluluğu görmezden gelen hiçbir yönetim anlayışı, kamu vicdanında karşılık bulmaz.
Unutulmamalıdır ki; bu ülkede kamu adına atılan her imza, ya adaletin tecellisi olur ya da kul hakkının vebali olarak sahibinin karşılığına çıkar.
