Yurdumuzun sadece doğu vilayetlerinde Ermeniler tarafından katledilen Türkler
Vilayet | Katledilen Nüfus | Katledilen Nüfus Oranı |
Van | 194.167 | %62 |
Bitlis | 169.248 | %42 |
Erzurum | 248.695 | %31 |
Diyarbakır | 158.043 | %26 |
Mamüratülaziz (Elazığ) | 89.310 | %16 |
Sivas | 186.413 | %15 |
Halep | 50.838 | %9 |
Adana | 42.511 | %7 |
Trabzon | 49.907 | %4 |
Toplam | 1.189.132 | %24 |
"Abartmalı hesaplamalara dayandığım yolunda eleştirilere fırsat vermemek için kendi tezimin aleyhine olacak sayıları esas tutmak ilkesini kabullendiğimden, yukarıdaki tabloda verdiğim Müslümanların ölüm telefatına göre düşük kaldığı varsayılabilir."
"Ayrıca Kafkasya'da; Bakü, Gence, Tiflis, Kutaisi, Kars ve Revan bölgelerinde de 413.000 Türk ve Müslüman katledilmiştir. Bu sayı yukarıdakilerle toplanırsa 1.602.132'ye ulaşmaktadır. Ermenilerden ölenlerin çok büyük bir bölümü yol şartları ve salgın hastalıklardan ölürken; Türk ve Müslüman halk ise tamamen Ermeni saldırıları ve işkenceleriyle yok edilmişlerdir."
— Prof. Dr. Justin McCARTHY
TÜRK VE ERMENİ KAYIPLARI HAKKINDA BAZI BİLGİLER
Ermeni Kayıpları
Papaz Vahan Vardapet'e göre: 280.000
Kara Schemsi'ye göre: 250.000
Osmanlı Devlet Arşivlerine göre: 56.610
Türk ve Müslüman Kayıpları
Bruce Fein'e göre: 2.400.000
Kara Schemsi'ye göre: 2.000.000
Justin McCarthy'ye göre: 1.602.132
Osmanlı Devlet Arşivlerine göre: 1.931.105
TARİHSEL SÜREÇ VE ANLAŞMALAR
Ermeniler, Türk katliamına 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra da devam etmiş; ordumuzun çekildiği Kars ve çevresindeki 38 köyü yakıp yıkmış, 14.620 kişiyi katletmiştir. Sarıkamış bölgesinde 11.000 Türk daha katledilip bölgeden feryatlar yükselince Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seferberlik ilan etmiş; Kazım Karabekir komutasındaki Türk ordusu kısa sürede Sarıkamış, Kars ve Gümrü'yü almıştır. Ermenilerin isteği üzerine, 3 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.
Sakarya Zaferi'mizden sonra Sovyet Rusya aracılığı ile TBMM Hükümeti; Sovyet Cumhuriyetleri olan Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan ile 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması'nı imzalamıştır. Bu antlaşma ile daha önce TBMM ile Sovyet Rusya arasında imzalanmış olan Moskova Antlaşması'nın üç Sovyet Cumhuriyeti için de geçerli olduğu kabul edilmiştir.
Ancak Ermenistan Parlamentosu, 6 Aralık 1989 yılında Türkiye'nin Ermenistan ile mevcut sınırının çizildiği 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması'nı fesih kararı alarak Türkiye-Ermenistan sınırını kabul etmediğini ilan etmiştir.
Ermeniler hâlâ Türkiye'nin doğu illerini "Batı Ermenistan" adıyla kendi sınırları içinde göstermektedir
