Bu yazıyı hazırlarken “Türk Dünyası”nı ilgilendiren bazı haberler gündeme düştü. Bunlardan biri, hepimizi heyecanlandıran “Yeni bir Türk Devleti kuruluyor” başlıklı Kırım’la ilgili haber, diğeri de ABD, Çin ve Rusya devlet başkanlarının buluşmalarıyla ilgili haber. Önceki haftalarda da Azerbaycan’la yaşadığımız sorunlar bayağı gündemi meşgul etmişti.
İkinci haberi sonraya bırakarak ilk haberle ilgili kısa bilgi vermek istiyorum.
Yeni Türk Devleti
Kırım Tatarlarının lideri ve Ukrayna Millî Meclisi üyesi Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım’la ilgili önemli açıklamalarda bulunmuş, Ukrayna yönetimi ile yarımadanın özerklik statüsü konusunda anlaşmaya vardıklarını açıklamıştır.
Kırımoğlu; “Devam eden Rusya-Ukrayna savaşı ve olağanüstü hal koşulları nedeniyle gerekli anayasa değişikliğinin henüz yapılamadığını, şartların gerektirmesi halinde sürgünde bir cumhuriyet ilan edebileceklerini” söylemiştir: “Kırım dahil işgal altındaki tüm Ukrayna toprakları iade edilmeden kalıcı bir barışın mümkün olmadığını” savunarak olası bir ateşkesin yalnızca Rusya’ya zaman kazandıracağını ifade etmiştir.
“Özgür Kırım aynı zamanda Kırım Tatarlarının kendi özerk devleti olacak” diyen Kırımoğlu, “2014 işgalinin ardından yarımadaya 1 milyon Rus yerleştirildiğini, ancak savaşın ardından yüz binlerce sürgün Kırım Tatarının kendi bayrağı altında yaşamak üzere ana vatanına döneceklerini” vurgulamıştır.
Rusya-Ukrayna savaşındaki barış görüşmelerini de değerlendiren Kırımoğlu, “kalıcı barışın ancak işgal altındaki toprakların iadesiyle sağlanabileceğini” savunmuştur. Olası ateşkesi eleştiren Kırımoğlu, “Daha büyük bir savaş için taraflar nefes alacak. Ardından çok daha dehşetli savaş kaçınılmaz” ifadelerini kullanmıştır.
Aleksandr Dugin’in paylaştığı haritada Tataristan, Başkurdistan, Kırım ve Türkiye'nin Rus toprağı olarak gösterilmesine tepki gösteren Kırımoğlu, “Hedef açık: Türksüz bir Asya, Kafkasya ve Anadolu” demiştir.
Türkiye’nin Kırım konusundaki tutumunun önemine de değinen Kırımoğlu, yarımadayı Karadeniz güvenliği açısından stratejik bir bölge olarak tanımlamıştır.
Kırım için “haydi bismillah” deyip diğer konumuza geçelim.
Azerbaycan’la Yaşanan Sorun
Maalesef! Ülkemizde bazı kesimler, özellikle Siyasal İslâmcılar; çeşitli sebeplerle ve “ırkçılık” söylemleriyle Türk Birliği’ne zarar veren işler yapmaktadırlar. Buna kendisini milliyetçi olarak tanıtan bazı kişiler de “Müslüman olmayan Türk’e Türk demem” diyerek çanak tutmaktadırlar. Baş örtüsü gibi, Gazze-Filistin gibi bahanelerle Türk devletleriyle aramızı bozmaya çalışmaktadırlar. Bunda bazı yetkililerin -aslında yetkisizlerin demek lâzım- gerekli gereksiz, iç kamuoyuna yönelik popülist açıklamalarının etkisi de bulunmaktadır.
Yazılarımda özellikle vurguluyorum: Türk Devletler Teşkilatı’nda yer alan ülkelerin her biri bağımsız bir devlettir. Kendi egemenlik hakları vardır, kararlarını kendileri alırlar ve uygularlar. Hiçbiri diğerinin iç işlerine karışamaz. Her devlet bu saygıyı göstermek zorundadır. Hele hele hassas bir dönemden geçilirken bu duruma daha da dikkat edilmelidir. Devletler arasında küçüklük büyüklük ya da ağabeylik söz konusu olmaz, olamaz.
“Türk Birliği” konusu bir devlet meselesidir; parti meselesi değildir. Devletle partileri ayrı tutmak gerekmektedir. TDT zirve toplantılarında sadece bir parti temsilcisinin yer alması yanlış olmaktadır. İktidar bu konuda da dikkatli olmalıdır. Devletle partiyi iç içe geçirmek sadece zarar verir, istenilen netice de alınamaz; çatışmalara sebep olabilir.
Hangi partide olursa olsun geçmişten bu yana Türkçülerin ısrarla vurguladıkları İsmail Gaspıralı Bey’in sözünden alıntı “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temalı Ankara zirvesi yapılmıştır. Bu zirveye Azerbaycan’ın dışında Macaristan da katılmamıştır. Kendi öz eleştirimiz yapıp sebebini düşünmeli ve bulmalıyız!..
Sorunu ele alan Armağan KULOĞLU, “Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Zirvesi” başlıklı yazısında (6/11/2026, Yeniçağ); “Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) Ankara’da gerçekleştirilen 13. Zirvesi başarılı olmuş, ancak bu zirveye Azerbaycan Devlet Başkanı’nın katılmaması, özellikle Türkiye açısından burukluk yaratmıştır…
- Sıkıntı yaratan konulardan biri, Azerbaycan’ın İsrail’le olan ilişkileri için basın, medya ve sosyal medya yoluyla bazı siyasilerin, konuşmacıların ve olaya ideolojik bakan sivil toplum kuruluşlarının yaptığı tenkitler olmuştur.
Bu konuda Türkiye’deki yönetimden herhangi bir beyanda bulunulmamıştır. Ancak Azerbaycan basını tarafından buna göz yumulduğunu ima eden ifadelere yer veren yazılar yazılmış, sosyal medya kanalıyla tepkiler verilmiştir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, Azerbaycan’ın da egemen bir devlet olarak her bağımsız ülke gibi dış politikada kendi çıkarlarını ön planda tutacağının göz önüne alınması ve bu konuda izlediği politikanın analiz edilerek anlayış gösterilmesi ve saygıyla karşılanıp mutlaka bizim istediğimiz gibi davranmasının beklenmemesi gerektiğidir.
- Diğer bir konu da Karabağ Savaşı için düşüncesizce söylenen bazı sözlerin Azerbaycan üzerinde oluşturduğu kırgınlıktır. Bu savaşta Azerbaycan’ın …Türkiye’ye karşı olan minnet duyguları ön planda tutulmalı, onlara verdiğimiz destek için de mütevazı olunmalıdır.
- Bir diğeri de Azerbaycan yönetiminin başörtüsü ve okul kıyafeti düzenlemesi konusunda aldığı karara istinaden, Türkiye’deki bazı yetkililer, birtakım kuruluşlar, basın ve medya organları ve sosyal medya kullanıcıları tarafından Azerbaycan’a ve ülke yönetimine karşı eleştiri boyutlarını da aşan ifadelerde bulunulmasıdır…
- Türkiye’nin TDT’na ve Türk devletlerinin her birine olan desteği ve muhabbeti inkâr edilemez. İlişkilerin karşılıklı sevgi, saygı ve anlayışla yürütülmesi, Türk dünyasının tümünün çıkarına olduğu gibi, bunun tarihi bir sorumluluk ve görev olduğu bilinmeli ve ilişkilere gölge düşmemesine özen gösterilmelidir.” demektedir. Neyse ki Azerbaycan’la olan dargınlık kısa sürede çözülmüş görülmektedir.
Türklük konusunda, keşke Türkiye Türkleri de Azerbaycan halkı kadar hassas olsalar. Görüyorsunuz, ülkemizde Türk’e, Türklüğe, kimliğimize karşı sürekli hakaret oluyor. Bu hakaretler sadece bölücü kesimlerden de değil -daha ağır şekilde- dinci kesimlerden geliyor.
Benzer bir yol kazası da Kıbrıs Rum kesimiyle anlaşmalar yapan diğer Türk devletleriyle olmuştu. Görüşlerimi 12 Nisan 2025’de yazdığım “Türk Dünyasında Kıbrıs Kazası” başlıklı yazımda, “…Türk Birliği açısından hayal kırıklığına sebep olan bir dış politika kazasından” bahsetmiş; “Bu duruma… için için sevinenler de var…
Türk devletlerinin kendi aralarında zaman zaman ufak tefek sıkıntılar olabilir. Ama …Türk Dünyası’na düşman çevrelerin oyununa gelmek ya da yardımlarına koşmak doğru olmaz.
Emperyalist batının destekleriyle şımaran Yunanlılar ve Kıbrıs’taki artıkları Rumlar, her fırsatı değerlendirerek, mesela adalarımızı ve kayalıklarımızı işgal edebiliyorlar. Sesimiz çıkmıyor, çıkamıyor!..
Türk devletleri yöneticilerinin adımlarını daha dikkatli atmaları gerekiyor!..” demiştim.
Türk Birliği Kuruluş Çabaları
Fark ediyorsanız, “Türk Birliği” ile ilgili yazılar hazırlarken bazı bilim insanlarımızın görüşlerinden de faydalanıyorum. 1992 yılından beri bu çalışmaların içinde bulunan Prof.Dr. Mehmet SARAY’ın “Türk Dünyasında Birlik Böyle Sağlanamaz” başlıklı yazısı çıkmıştı. (6/7/2019, Yeniçağ) Yazıyı okuyunca çalışmaların arka planını ve sıkıntıları öğrenme imkânım oldu. Hatta bilgilenmek için hocanın “Ortak Türk Tarihi Metinleri (Boğaziçi Yayınları, Aralık 2018)” kitabını aldım ve 2025 yılında konuyla ilgili altı köşe yazısı yazdım.
Devam edeceğiz...











