Sarıkamışta, Soğuğa ve Moskof'a Karşı Destan Yazan Vatan Evlatları

( Bu harekâta birçok Doğu Karadenizli gibi rahmetli dedem yeğenleri ile ve akrabaları ile  birlikte katılmıştı)

 Samimiyetin ve fedakarlığın zirve yaptığı Sarıkamış Harekatı....

Sarıkamış harekatı ile ilgili Kamudannethaber sitemizde teferruatlı 3 yada 4 köşe yazısı yazmıştım. Birçok kitap ve makale okumuş, birçok konferansa katılmıştım. Ama anladım ki insanımız doğruları değil de abartılı ve olmayan mağduriyet hikayelerini daha çok seviyor. Halbuki kitap okumayanlar bile sıradan insanların az çok bilgi sahibi olabileceği Google de bir "vikipedi" kısmı var. Ne öğrenmek isteniliyorsa aramaya yazılıyor vikipedi de veya diğer bilgi mecralarında yaklaşık genel bilgiye erişiliyor. Bu kolaylığa rağmen olmayanları oldu gibi göstererek ne elde edilir anlamış değilim. Kimse kimseyi sevmediği için suçlanamaz, Ama yanlış bilgiyi verdiği için kişiyi suçlamak haklı bir davranıştır. Bilmiyorsak araştıralım. Araştırmıyorsak susalım derim. 

Ana ırzı bildiği vatanına karşı saldırıya geçmiş Moskofa ‘ya karşı, hem daha güçlü hem de alan hâkimiyeti avantajını kullanarak asırlardan beri Türk'ün en amansız düşmanını yok etmek için çok önemli bir fırsat yakalanmıştı. Çünkü Rus orduları Batı Cephesi'nde Almanlar karşısında perişan oluyordu. Kafkasya'daki ordularına kuvvet yollaması mümkün değildi. Bolşevikler ve menşevikler orduyu karıştırıyordu. Savaşmaya gönüllü değillerdi. Türk ordusu Rusları Köprüköy ve Azap Muharebelerinde yenerek geri atmıştı. O sıralarda Erzurum’daki Türk Ordusu, Ruslardan her bakımdan güçlü olmasına rağmen imha için takip etmedi.

Bu durum, hem bazı subaylar hem de Trabzon ve Erzurum valilerinin şikayeti üzerine Erkanı Harbiye’nin kontrol için bölgeye yolladığı Hafız Hakkı Paşa'nın raporunda Rusların bölgede zayıf olduğu bir şaşırtma harekâtıyla yenilebileceği raporunu verdi. 9. Ordu (veya 3. Ordu) komutanı Hasan İzzet Paşa'nın harekât planı Erkanı Harbiye'de tam ittifakla kabul edildi. Almanlar da planı beğendi. Kolordu komutanları. 9. Kolordu Ali İhsan Paşa, en güçlü olan 10. Kolordu Hafız Hakkı Paşa, 11. Kolordu Galip Paşa'ydı.

En zayıf halde bulunan Rus Ordusunu bir baskın harekat planıyla yenerek Türk'ün korkulu rüyalarına son vermek için büyük bir fırsat doğmuştu. 

Taktik: 10. Kolordu, Oltu’yu alıp Rus oradaki birliklerini etkisiz hale getirerek, 25 Aralık'ta Sarıkamış önlerinde 9. Kolordu ile buluşarak Sarıkamış'ı birlikte baskınla ele geçirecekten sonra Rus Ordusunu arkadan çevirecekti. 11. Kolordu cepheden taarruzla oyalama savaşı yapacak. Rus ordusunu zorlayarak başka yerlere asker yollamasını önleyecek. Kuşatma tamamlanınca 11. Kolordu ve 9. ve 10. Kolorduların çembere aldığı Rus ordusuna saldıracak, kuşatmanın fark etmesini önleyerek ve kıskacı kapatacak. Böylece Rus ordusu imha edilerek Bakü petrolleri ele geçirilecek, Kafkasya ve Türk dünyası ayaklandırılacak; Rusya İmparatorluğu tarihe gömülecek ya da 50 sene kendine gelemeyecekti.

Onuncu Kolordu, Oltu’yu düşmandan aldı. 9. Kolordu ile buluşma yerine gideceği yerde iki tümeniyle çekilen Rus birliklerini takip etti. Bir tümeni de buluşma yerine gönderdi. Buluşma harekât planından 100 km daha uzaklaşmıştı. Geç kaldığının farkına varan Hafız Hakkı Paşa, zamanında buluşma yerine varabilmek için kestirme olan Allahuekber Dağları'ndan gelmeye karar verdi. 30. ve 31. Tümenler Allahuekber Dağları'ndan yürüdü. O zamana kadar görülmemiş bir kar fırtınası ve korkunç bir soğuk hem ulaşımı hem de hayatta kalmayı zorlaştırdı.

Dokuzuncu Kolordu gerekli yerleri düşmandan alarak Sarıkamış önlerine geldi. Enver Paşa da 9. Kolordu ile Sarıkamış önlerine gelmişti. Sarıkamış'ta çok az bir Rus kuvveti vardı. Hemen taarruz edilmesini istedi. Ama 9. Kolordu komutanı Ali İhsan Paşa, Enver Paşa’nın taarruz emrine, askerin çok yorgun olduğunu, dinlenmesi gerektiğini söyleyerek bir gün sonra taarruz edilmesi noktasında direndi. 9. Kolordu askerleri dışarıda açık alanda gecelemek zorunda kaldı. O gece korkunç bir soğuk ve don olunca birçok asker soğuktan korunamadığı için dondu. Sarıkamış'ta istihbaratı alınamayan iki büyük sahra topu da olunca Sarıkamış'tan top atışları, aşırı soğuk ve don önemli kayıplara sebebiyet vermişti. Buna rağmen Sarıkamış'a hücum edildi. Hatta Sarıkamış'a girildi de... Ama arkadan destek gelmeyince çok da başarılı olunamadı.

Onuncu Kolordu kurmay başkanı yanlışlıkla Rus birliklerine esir düşünce üzerindeki harekât planı da Rusların eline geçmişti. Ruslar kuşatılmadan haberdar olunca Kars'tan, Tiflis'ten Sarıkamış'a takviye yaptılar. Sarıkamış'ta Rus birlikleri korumalı yerlerde, Türk askeri açık alanda canlı hedef haline gelmesine rağmen taarruz etmeye devam etti. 10. Kolordu'nun gelmesi 5 gün sarktı. 11. Kolordu da Rus ordusuna taarruza bir gün askerleri dinlendirmek için ara verince cephede tutma görevi verdiği Rus ordusu, verilen arada Sarıkamış'a saldırıldığı haberi olunca kuvvetlerinin bir kısmını Sarıkamış'a yardıma yolladı. Enver Paşa'nın 11. Kolordu'dan Sarıkamış taarruzuna katılması emrini başaramadı. Denge Rus ordularının lehine değişmişti. 10. Kolordu'dan gelen çok az sayıdaki askerler de taarruza katıldı ama bir sonuç alınamadı. Enver Paşa ordu komutanı olarak Hafız Hakkı Paşa'ya bırakarak cepheden ayrıldı.

Rus ordusu aldığı büyük destekle Türk ordusuna saldırıya geçerek 9. Kolordu'nun komutanı Ali İhsan Paşa'yı ve birçok askerini çatışmalar sonucu esir aldı. 10. Kolordu diğer destek kuvvetleri geri çekilerek harekâttan önceki karargâhlarına döndüler. 11. Kolordu da eski karargâhına döndü. Harekât sırasında kaybolan ve soğuktan korunmak için köylere dağılan askerleri toplayarak karargâha getirdiler. Diğer ordulardan takviye birlikler getirilerek ordu tekrar güçlendirilmiş ve Rus ordularının karşısında dikilmiştir.

Türk dünyasına büyük bir armağan olacak olan bu zafer, 9. ve 10. Kolordu komutanlarının affedilmez emir dinlememe hataları, 11. Kolordu'nun çekingen ve gevşek davranmasıyla çok acı bir sonuç vermiştir. Türk tarihinde çok mübalağalı rakamlar kullanma alışkanlığı sıradan halkta çok olmasına rağmen, maalesef ilim adamlarımızda bile rastlıyoruz. Gerçek ve hakiki tarihçiler, Türk kayıplarının (birçoğu Türk ordusuna yardım ettikleri için köylüler tarafından Rus ve Ermenilerce şehit edilenler dahil) şehit, donan, çeşitli hastalıklardan ölen, askerden kaçan, esir edilen askerler dahil 32.000 kişi olduğunu belirtmektedir. Anlaşılacağı üzere şehitlerimizin bir kısmı donarak, birçoğu da savaş sırasında şehit olmuştur.

Rus ordusunun kayıpları ise donarak ölen, çatışmada ölen, esir alınan dahil 33.000 kişidir. Şimdi Rus ordusunda donmaların haricinde ölenler 20.000'den fazla asker neyle ölmüştür? Gazilerimiz ve şehitlerimiz bu savaşta kurşun atarak öldürmüş ve kurşun yiyerek şehit olmuştur. Değerli vatan evlatları, bilmediğimiz ve öğrenmediğimiz konular hakkında yalan yanlış bilgilerle şehitlerimizi incitmeyiniz.

Başta rahmetli dedem olmak üzere bu savaşta bulunan ve bu savaşa destek veren herkese Rabbim rahmet eylesin. Asil ve aziz hatıraları önünde eğilmeyi bir Türk evladı olarak borç bilirim.